معرفی کتاب-مرکز اسناد انقلاب اسلامی قم

معرفی کتاب

صادرات فناوری اشغالگری

مروری بر کتاب «آزمایشگاه فلسطین، صدور فناوری اشغالگری به سراسر جهان»، نوشتۀ آنتونی لوونشتاین

‌ای بر پیشینه و تکامل فکری نویسنده آنتونی لوونشتاین (Antony Loewenstein)، روزنامه‌نگار تحقیقی، مستندساز و نویسنده مستقل استرالیایی-آلمانی، یکی از برجسته‌ترین و بی‌باک‌ترین صداها در زمینه روزنامه‌نگاری انتقادی و کالبدشکافی سیاست‌های جهانی به شمار می‌رود. او که در سال ۱۹۷۴ در استرالیا متولد شد، در خانواده‌ای یهودی پرورش یافت که پدربزرگ و مادربزرگش اندکی پیش از آغاز جنگ جهانی دوم از دست آلمان...

برآمدن و تثبیت حوزه‌ی نجف در قرن نوزدهم

مروری بر کتاب «علمای شیعه عراق در قرن نوزدهم: علمای نجف و کربلا»، نوشتۀ مئیر لیتواک

. انتشار مطلب حاضر صرفاً جهت آشنایی با پژوهش‌های تاریخی صورت می‌گیرد و انتشار آن به‌منزله‌ی موافقت مرکز اسناد انقلاب اسلامی قم با محتویات پژوهش حاضر نیست. *** : واکاوی ریشه‌های اقتدار مذهبی در گستره‌ی مطالعات خاورمیانه و تاریخ‌نگاری نهادهای دینی، شناخت ریشه‌ها، تطورات و پویایی‌های درونی نهاد مرجعیت شیعه در قرن نوزدهم میلادی از اهمیتی راهبردی برخوردار است. بررسی دقیق این...

روایت‌هایی از یک نسل‌کشی اروپایی

مروری بر کتاب «صداهایی از سربرنیتسا: تاریخ شفاهی نسل‌کشی در بوسنی و هرزگوین»، نوشتۀ آن پتریل، حسن حسنوویچ

و زمینه تاریخی در تپه‌های سرسبز و دره‌های عمیق شرق بوسنی، شهر کوچک سربرنیتسا واقع شده است؛ شهری که روزگاری نه چندان دور به خاطر معادن غنی نقره و چشمه‌های آب گرم درمانی‌اش مقصدی برای آرامش و کار به شمار می‌رفت، اما امروزه در حافظه تاریخی جهان و تاریخ معاصر اروپا، نام آن با یکی از تاریک‌ترین، بی‌رحمانه‌ترین و هولناک‌ترین جنایات بشری، یعنی نسل‌کشی ژوئیه ۱۹۹۵ میلادی گره خورده است. در پی...

مروری بر کتاب «ملی‌سازی ایران»، نوشتۀ افشین مرعشی

. انتشار مطلب حاضر جهت آشنایی با تازه‌ترین پژوهش‌ها دربارۀ تاریخ ایران معاصر صورت می‌گیرد و به معنای موافقت با تمامی مندرجات آن نیست. *** و بافتار تاریخی درک ریشه‌ها و مسیر تحول ناسیونالیسم ایرانی و چگونگی شکل‌گیری دولت-ملت مدرن در ایران، نیازمند واکاوی دقیق و چندجانبه‌ی تحولات اجتماعی، فرهنگی و سیاسی در دوره‌ای پرالتهاب از تاریخ این سرزمین است. گذار ایران از یک امپراتوری...

عاشورا و محرم در ایران معاصر

مروری بر کتاب «شهیدان کربلا: نمادها و مناسک شیعی در ایران مدرن»، نوشتۀ کامران اسکات آقایی

. مطلب حاضر صرفاً جهت آشنایی با پژوهش‌ها دربارۀ تاریخ معاصر ایران منتشر می‌شود و هرگز به‌معنای موافقت با تمامی مندرجات و دیدگاه‌های آن نیست. *** و اهمیت اثر در مطالعات خاورمیانه کتاب «شهیدان کربلا: نمادها و مناسک شیعی در ایران مدرن» (The Martyrs of Karbala: Shi'i Symbols and Rituals in Modern Iran) نوشته‌ی کامران اسکات آقایی، یکی از متون مهم در حوزه جامعه‌شناسی دین، تاریخ‌نگاری مدرن خاورمیانه و...

«سندرم روان‌پریشی اعتیاد به جنگ دائمی»

مروری بر کتاب «یک نسل‌کشی پیش‌بینی‌شده»، نوشتۀ کریس هجز (2025)

و بافتارشناسی اثر در چشم‌انداز پرالتهاب ادبیات سیاسی و روزنامه‌نگاری تحقیقی معاصر، مستندسازی فجایع انسانی و روایت رنج‌های سیستماتیک، رسالتی اخلاقی و خطیر است. کتاب «یک نسل‌کشی پیش‌بینی‌شده: گزارشی از بقا و مقاومت در فلسطین اشغالی» (A Genocide Foretold: Reporting on Survival and Resistance in Occupied Palestine) نوشته‌ی روزنامه‌نگار برجسته، کریس هجز، اثری ژرف، تکان‌دهنده و بی‌نظیر در همین راستا به شمار می‌رود....

کاخ سفید ترامپ و «مهد کودک بزرگسالان»

مروری بر کتاب «هیزم بر آتش: چگونه ترامپ سیاست خارجی شکست‌خوردۀ آمریکا را بدتر کرد»

. متن زیر معرفی کتاب «هیزم بر آتش: چگونه ترامپ سیاست خارجی شکست‌خوردۀ آمریکا را بدتر کرد» نوشتۀ جان گلیزر، کریستوفر ای. پریبل، ای. ترور ثرال است که در سال 2019 منتشر شده است. بدیهی است انتشار این مطلب برای آشنایی با پژوهش‌ها صورت می‌گیرد و دال بر تایید تمامی محتوای آن نیست. *** و چشم‌انداز کلی کتاب «هیزم بر آتش: چگونه ترامپ سیاست خارجی شکست‌خورده‌ی آمریکا را بدتر...

تأملی درباره‌ی فلسطین

مروری بر کتاب «مسئلۀ فلسطین»، نوشتۀ ادوارد سعید

‫مسلماً این واقعیت دارد که نگفتنِ اینکه "نه، دیگر نباید اجازه داد فلسطینیان این مصائب را تجربه کنند"، عملی بزدلانه و از روی همدستی با ظلم در ابعادی استثنایی است.» و بافتار تاریخی اثر متون انتقادی و تحلیلی در حوزه‌ی مطالعات پسااستعماری، تاریخ خاورمیانه و روابط بین‌الملل به‌ندرت توانسته‌اند با قدرتی هم‌سنگ با آثار ادوارد ودیع سعید، ساختارهای گفتمانی و معرفت‌شناختی قدرت...

‫دو مجتهده در گذار تاریخ: نصرت امین و زهره صفاتی و مسئلۀ مرجعیت دینی زنان در ایران سدۀ بیستم

‫ در تاریخ اندیشۀ اسلامی، حضور زنان در عرصۀ نقل و روایت حدیث، به‌ویژه میان سده‌های دهم تا شانزدهم میلادی، به‌تدریج موضوع پژوهش‌های معتبری شده است. با این حال، نقش زنان در تولید دانش دینی – نه صرفاً انتقال آن – تا حد زیادی ناشناخته باقی مانده است. در ایران معاصر، دست‌کم صد زن، که بیشتر آنها دختران یا همسران عالمان سرشناس بودند، به درجۀ اجتهاد رسیده‌اند؛ اما حضور این مجتهدان زن در...

مروری بر کتاب «مدرنیسم انقلابی شیعه در عراق: اندیشه و میراث محمدباقر صدر» (2026)

. انتشار مطلب حاضر صرفاً برای آشنایی با تازه‌ترین پژوهش‌ها دربارۀ تاریخ حوزه و روحانیت است و هرگز دال بر موافقت با تمامی مندرجات آن نیست. *** معرفی نویسنده ریچل کانتز فدر (Rachel Kantz Feder) پژوهشگر ارشد در مرکز مطالعات ایرانی آلیانس (Alliance Center for Iranian Studies) در دانشگاه تل‌آویو است. حوزه تخصصی و تحقیقاتی او به بررسی مذهب شیعه در دوران مدرن در خاورمیانه، تاریخ معاصر کشورهای ایران و عراق، و همچنین...

غول شیعه از چراغ خارج می‌شود

معرفی کتاب ‫«جنگجویان خدا: درون سی‌سال مبارزه حزب‌الله علیه اسرائیل»، نوشتۀ نیکلاس بلانفورد

معرفی، نقد و بررسی جامع کتاب «جنگجویان خدا: درون سی‌سال مبارزه حزب‌الله علیه اسرائیل» خاورمیانه در دهه‌های گذشته شاهد ظهور و تکامل بازیگران غیردولتی قدرتمندی بوده است که الگوهای کلاسیک نبرد و معادلات ژئوپلیتیک را به‌طور بنیادین دگرگون ساخته‌اند. در میان این ساختارها، حزب‌الله لبنان به عنوان یک موجودیت پیچیده که ویژگی‌های یک ارتش کلاسیک، یک گروه چریکی و یک جنبش سیاسی-اجتماعی را در...

ویرانی غزه و خاطرۀ دوران طلایی استعمار

مروری بر کتاب «غزه در پیشگاه تاریخ»، ترجمۀ انزو تراورسو

‫معرفی کتاب غزه در پیشگاه تاریخ؛ تأملی انتقادی بر زمانهٔ ما نویسنده: اِنزو تراوِرسو عنوان اصلی: Gaza devant l'histoire (فرانسوی) / Gaza Faces History (انگلیسی) مترجم انگلیسی: ویلارد وود مترجم فارسی: امین بزرگیان ناشر اصلی: Other Press (انگلیسی، ۲۰۲۴) / انتشارات مردمنگار (فارسی) تعداد صفحات: ۱۲۸ صفحه ‫«ویرانی غزه یادآور دوران طلایی استعمار است، هنگامی که غرب به نام رسالت متمدّن‌سازانهٔ خود در آسیا و آفریقا دست به...

«بی‌گناهیِ دروغین»

مروری بر کتاب «یهودی‌بودن پس از ویرانیِ غزه»، نوشتۀ پیتر باینارت (2025)

‫«این کتاب دربارهٔ داستانی است که یهودیان برای خود می‌گویند تا فریادها را نشنوند. روایتی که به مردم یهود اجازه می‌دهد وحشت‌هایی را که به نام آنان انجام می‌شود توجیه کنند. اما این داستان نه تنها فلسطینیان را به خطر می‌اندازد، بلکه خود ما را نیز به خطر می‌اندازد.» ‫درباره نویسنده پیتر الکساندر باینارت، زادهٔ ۱۹۷۱ در کمبریج ماساچوست، از تأثیرگذارترین روشنفکران یهودی معاصر آمریکا به...

«تمدن یعنی این»؟

‫معرفی کتاب «روزی، همه همیشه مخالف این بوده‌اند» اثر عُمَر العقاد

‫«وقتی به اندازهٔ کافی از ماجرا فاصله بگیریم، همه به‌درستی از این که اجازه داده شد چنین اتفاقی بیفتد، بهت‌زده خواهند شد. اما در حال حاضر، بسیار امن‌تر است که نگاهت را بدزدی، سرت را پایین بیندازی و هرازگاهی تعادل جامعهٔ مؤدب را بررسی کنی تا ببینی آیا هنوز برای گفتن آنچه وجدان هرگز در آن تردیدی نداشت زیادی پُردردسر نیست.» ‫درآمد: دربارۀ نویسنده عُمَر العقاد (Omar El Akkad) نویسنده و...

آمریکا در خاورمیانه: خواستن یا توانستن؟

مروری بر کتاب «جنگ»، نوشتۀ باب وودوارد (2024)

‫معرفی کتاب «جنگ» (War) نوشتهٔ باب وودوارد: روایتی بی‌پرده از سه نبرد سرنوشت‌ساز در خاورمیانه، سؤال اصلی دیگر این نیست که آمریکا چه می‌خواهد، بلکه این است که چه چیزی هنوز در توان اوست. در چشم‌انداز روزنامه‌نگاری سیاسی آمریکا، نام «باب وودوارد» با اعتبار و نفوذی کم‌نظیر پیوند خورده است. او که با افشای رسوایی واترگیت به شهرتی جهانی دست یافت، طی پنج دهه گذشته با انتشار...

ترامپ و ماشین‌های کشتار

مروری بر کتاب «‫ماشین‌های کشتار: ترامپ، حقوق جنگ، و آیندۀ مصونیت نظامی» نوشتۀ توماس گیفت (2025)

‫درآمد: پرسشی بی‌پاسخ در قلب نظم جهانی چه می‌شود اگر رهبر یک دولت دموکراتیک غربی، نه در خفا و پنهان‌کاری، که آشکارا و بی‌پروا، حقوق جنگ را به سخره بگیرد؟ اگر همان هنجارهایی که برای مهار خشونت و حفظ کرامت انسانی در میدان نبرد طراحی شده‌اند، در برابر چشمان جهانیان لگدمال شوند، چه بر سر نظم حقوقی بین‌المللی خواهد آمد؟ کتاب «ماشین‌های کشتار: ترامپ، حقوق جنگ، و آیندۀ مصونیت نظامی» نوشتۀ...

‫معرفی کتاب «اسرائیل: سرپل در خاورمیانه»؛ کالبدشکافی استعماری یک دولت، نوشتۀ استیون گوانز

‫«صهیونیست‌ها، که به دنبال گریز از یهودستیزی در اروپا بودند، خود را به‌عنوان مزدور به قدرت‌های غربی اجاره دادند؛ در جنگی بی‌پایان برای محروم ساختن اعراب و ایرانیان از سرزمین، بازارها، نیروی کار، و مهم‌تر از همه، نفتشان.» ‫معرفی کتاب «اسرائیل: سرپل در خاورمیانه»؛ کالبدشکافی استعماری یک دولت در میان انبوه آثاری که درباره منازعه خاورمیانه و مسئله اسرائیل-فلسطین منتشر...

سربازان کاغذی: دلار به‌ مثابۀ سلاح

‫معرفی کتاب «سربازان کاغذی: چگونه تبدیل دلار به سلاح، نظم جهانی را دگرگون کرد»، نوشته‌ی صالحه محسن

‫معرفی کتاب «سربازان کاغذی: چگونه تبدیل دلار به سلاح، نظم جهانی را دگرگون کرد» *** کتاب «سربازان کاغذی: چگونه تبدیل دلار به سلاح، نظم جهانی را دگرگون کرد» نوشتهٔ صالحه محسن، ازجمله آثاری است که در سال‌های اخیر توجه محافل اقتصادی و سیاسی را به خود جلب کرده است. این کتاب که در مارس ۲۰۲۴ منتشر شد، روایتی است از قدرتی نامرئی که در پسِ اسکناس‌های سبزرنگ آمریکایی نهفته است؛ قدرتی که...

وقتی تحریم جای بمب را می‌گیرد: روایت یک دیپلمات از کشتار خاموش مردم عراق

‫معرفی کتاب «گونه‌ای دیگر از جنگ: رژیم تحریم‌های سازمان ملل علیه عراق»، نوشتۀ هانس فون اشپونک

‫«گویی داریم تمامی جامعۀ عراق را نابود می‌سازیم. ماجرا به همین سادگی و به همین هراس‌انگیزی است.» معرفی کتاب «گونه‌ای دیگر از جنگ: رژیم تحریم‌های سازمان ملل علیه عراق» نوشته: هانس کریستف فون اشپونک دربارۀ نویسنده: دیپلماتی که علیه کشتار شورید هانس کریستف گراف فون اشپونک (Hans-Christof Graf von Sponeck)، زادۀ ۱۹۳۹ در برمن آلمان، نه یک نویسنده صرف، که یک دیپلمات کهنه‌کار و مقام...

لابی اسرائیل: گروه فشار یا نیروی هدایتگر سیاست واشنگتن؟

مروری بر کتاب «لابی اسرائیل و سیاست خارجی آمریکا»، نوشتۀ جان میرشایمر و استفان والت

‫«هیچ لابی‌ای موفق نشده است سیاست خارجی آمریکا را تا این اندازه از آنچه منافع ملّی ایالات متحده حکم می‌کند، منحرف سازد.» ‫۱. نویسندگان و جایگاه آکادمیک آنان کتاب لابی اسرائیل و سیاست خارجی آمریکا (The Israel Lobby and U.S. Foreign Policy) محصول همکاری دو تن از برجسته‌ترین نظریه‌پردازان روابط بین‌الملل در ایالات متحده است: جان جی. مرشایمر (John J. Mearsheimer) و استفن ام. والت (Stephen M. Walt). آشنایی با پیشینهٔ علمی...