معرفی کتاب-مرکز اسناد انقلاب اسلامی قم

معرفی کتاب

مروری بر کتاب "ایران و استعمارزدایی جهانی: سیاست و مقاومت پس از امپراتوری"

. آنچه در پی می‌آید مروری‌ است ‌وار به کتاب "ایران و استعمارزدایی جهانی"، به‌ویراستاری فیروزه کاشانی-ثابت و رابرت استیل (2023). مشخصات انگلیسی کتاب چنین است: Iran and Global Decolonisation: Politics and Resistance After Empire (2023) به این نکته ضروری است که انتشار این مطلب صرفاً جهت آشنایی با جدیدترین پژوهش‌های تاریخی درباره‌ی ایران است و به‌معنای تایید تمامی مندرجات آن نیست. *** معرفی...

مبارزه برای بقا

معرفی کتاب Ein unglaublicher Frühling؛ تاریخ شفاهی مردم آلمان پس از جنگ جهانی دوم

. تصویر بالا مربوط به ویرانه‌های شهر درسدن در آلمان است که بر اثر بمباران متفقین بیش از 25 هزار نفر در آن کشته شدند. «بهاری باورنکردنی: تاریخ تجربه‌شده در آلمان پس از جنگ ۱۹۴۵–۱۹۴۸» کتابی پژوهشی در زمینه تاریخ شفاهی و اجتماعی آلمان است که به بررسی سال‌های پُرآشوب پس از جنگ جهانی دوم (۱۹۴۵ تا ۱۹۴۸) می‌پردازد. مسئلهٔ محوری کتاب، چگونگی تجربه و ادراک مردم عادی آلمان از...

جنگ گرگ و میش

مروری بر کتاب "جنگ گرگ و میش؛ تاریخ پنهان درگیری سی ساله‌ی آمریکا با ایران"

. مطلب حاضر به معرفی کتاب جنگ گرگ و میش: تاریخ پنهان درگیری سی‌ساله‌ی آمریکا با ایران، نوشته‌ی دیوید کرایست اختصاص دارد. مشخصات انگلیسی اصل اثر چنین است: David Crist, The Twilight War: The Secret History of America's Thirty-Year Conflict With Iran, 2012 لازم به ذکر است انتشار این مطلب صرفاً با هدف آشنایی با پژوهش‌های تاریخی صورت می‌گیرد و به معنای موافقت با تمامی مضامین مطروحه در آن نیست. *** «جنگ گرگ و میش» کتابی است...

موفقیت و فاجعه

مروری بر کتاب "پیروزی فاجعه‌بار: چرا تغییر رژیم تحمیلی خارجی به شکست می‌انجامد"، نوشته‌ی الکساندر بی. داونز

. مطلب حاضر به معرفی کتاب "پیروزی فاجعه‌بار: چرا تغییر رژیم تحمیلی خارجی به شکست می‌انجامد"، نوشته‌ی الکساندر بی. داونز اختصاص دارد؛ این کتاب در سال 2021 توسط انتشارات دانشگاه کورنل منتشر شده است. مشخصات انگلیسی اثر چنین است: Alexander B. Downes, Catastrophic Success: Why Foreign-Imposed Regime Change Goes Wrong, 2021 *** «تغییر رژیم ممکن است راه‌حلی سریع و آسان جلوه کند، اما در بلندمدت نه آسان است و نه راه‌حل.»...

معرفی مجلات شاخص تاریخ شفاهی: The Oral History Review

۱. درآمد و معرفی کلی مجلهٔ تخصصی The Oral History Review یکی از معتبرترین نشریات علمی در حوزهٔ تاریخ شفاهی و مطالعات تاریخ‌نگاری معاصر به‌شمار می‌رود. این نشریه که در ایالات متحده آمریکا منتشر می‌شود، به عنوان نشریهٔ مرجع عرصهٔ تاریخ شفاهی شناخته می‌شود و نقشی اساسی در تبیین مبانی نظری و روش‌شناختی این حوزه داشته است. مخاطبان اصلی مجله پژوهشگران و دانشگاهیان رشتهٔ تاریخ شفاهی، استادان و دانشجویان...

مروری بر کتاب «ایران و عصر روشنگری»

. متن حاضر معرفی کتاب ایران و عصر روشنگری، ویراسته‌ی سیروس مسروری، ویتنی منیز و جان کریستین لاروسن است. ترجمه‌ی فارسی این کتاب با همین نام به‌ترجمه‌ی شهربانو صارمی، توسط انتشارات ققنوس در سال 1403 منتشر شده است. اصل انگلیسی کتاب نیز در سال 2021 منتشر شده است. *** «اهمیت ایران برای عصر روشنگری می‌تواند به ما کمک کند که خودِ روشنگری و مدرنیّت را بهتر درک کنیم.» ــ از ٔ...

پس از سبعیّت

معرفی کتاب «پس از سبعیّت: غزّه، نسل‌کشی و توهّم تمدن در غرب»، نوشته‌ی حمید دباشی

. آنچه در پی می‌آید معرفی کتاب پس از سبعیت: غزه، نسل‌کشی و توهم تمدن در غرب، نوشته‌ی حمید دباشی است که اوکتبر 2025 منتشر شده است. مشخصات انگلیسی اثر چنین است: Hamid Dabashi, After Savagery. Gaza, Genocide and the Illusion of Western Civilization, 2025 *** «اسرائیل کشور نیست، وطن نیست، فرهنگ ریشه‌دار نیست؛ اسرائیل یک مستعمرهٔ مهاجرنشین است، یک انحطاط اخلاقی که به‌دست غرب خلق و توسط غرب تقویت شده است... از آغاز...

مروری بر کتاب «تاریخ شفاهی و حافظه‌های عمومی»

نوشته‌ی پائولا همیلتون و لیندا شوپس

. آنچه در پی می‌آید مروری‌ست بر کتاب «تاریخ شفاهی و حافظه‌های عمومی»، به‌کوشش لیندا شوپس و پائولا همیلتون. مشخصات انگلیسی اثر چنین است: P. Hamliton & L. Shopes, Oral History and Public Memories, 2008 *** نویسندگان کتاب پائولا همیلتون تاریخ‌نگار استرالیایی و دانشیار تاریخ در دانشگاه فناوری سیدنی است. او مدیر مشترک «مرکز مطالعات تاریخ عمومی» در استرالیا و هم‌ویرایشگر نشریه‌ی Public History Review است....

مروری بر کتاب «در برابر وجدان خویش»

«در برابر وجدان خویش: تاریخ پنهان چگونگی بهره‌گیری از ایالات متحده آمریکا در تأسیس اسرائیل»، نوشته‌ی آلیسون ویر

مطلب حاضر به معرفی کتاب "در برابر وجدان خویش" اختصاص دارد. مشخصات کامل انگلیسی کتاب و نیز، ترجمه‌ی فارسی آن از قرار زیر است: Alison Weir, Against Our Better Judgment: The Hidden History of how the U.S. was Used to Create Israel, 2014 آلیسون ویر، "در برابر وجدان خویش: تاریخ پنهان چگونگی بهره‌گیری از ایالات متحده در شکل‌گیری اسرائیل"، ترجمه‌ی منصور آسیم، نشر نی (1404) *** دربارهٔ نویسنده آلیسون ویر (Alison Weir) نویسنده و فعال...

مروری بر کتاب «ایران: از مباحثه‌ی دینی تا انقلاب»، نوشته‌ی مایکل فیشر

. مطلب زیر به معرفی کتاب «ایران: از مباحثه دینی تا انقلاب»، نوشته‌ی مایکل فیشر اختصاص دارد. معرفی حاضر از روی نسخه‌ی انگلیسی انجام شده است. مشخصات اصل انگلیسی و ترجمه‌ی فارسی کتاب چنین است: Michael Fischer, Iran: From Religious Dispute to Revolution, 1980 مایکل فیشر، ایران: از مباحثه‌ی دینی تا انقلاب، ترجمه‌ی محمد شمس‌الدین عبداللهی‌نژاد، نشر آرما، 1404. درباره نویسنده: مایکل م. ج. فیشر (متولد ۱۹۴۶)...

مروری بر کتاب «ضبط تاریخ شفاهی: راهنمایی برای علوم انسانی و اجتماعی»

نوشته‌ی والری یو

مطلب حاضر به معرفی کتاب ضبط تاریخ شفاهی: راهنمایی برای علوم انسانی و اجتماعی اختصاص دارد. مشخصات انگلیسی کتاب چنین است: Valerie Raleigh, Recording Oral History: A Guide for the Humanities and Social Sciences *** مطلب پیشِ رو به معرفی و مروری کوتاه بر کتاب «ضبط تاریخ شفاهی: راهنمایی برای علوم انسانی و علوم اجتماعی» اختصاص دارد. نویسنده‌ی کتاب، والری رالی یو، تحصیل‌کرده‌ی رشته‌ی تاریخ در دانشگاه ویسکانسین و عضو هیئت علمی...

مروری بر کتاب «تاریخِ تاریخ شفاهی: مبانی و روش‌ها»

کتاب «History of Oral History: Foundations and Methodology» (به‌معنای تاریخ تاریخ شفاهی: مبانی و روش‌شناسی) یکی از آثار مرجع و ارزشمند در زمینه‌ی تاریخ شفاهی است که در سال ۲۰۰۷ منتشر شده است. این کتاب دربرگیرنده‌ی مجموعه‌ای از مقالات پژوهشی برجسته در حوزه‌ی تاریخ شفاهی است و توسط توماس ال. چارلتون به همراه لوییس ای. مایرز و ربکا شارپلس گردآوری و ویراستاری شده است. کتاب حاضر در واقع نسخه‌ی به‌روز شده و...

«شاهی که بادبادک هوا می‌کند»

مروری بر کتاب «شاهنشاه: انقلاب ایران»، نوشته‌ی اسکات اندرسون

«این مرد نه در ایران جایی دارد و نه بر روی زمین.» – امام خمینی معرفی کتاب «شاهنشاه» اثر اسکات اندرسون کتاب «شاهنشاه: انقلاب ایران – داستان غرور، توهم و محاسبهٔ فاجعه‌بار» (King of Kings: The Iranian Revolution—A Story of Hubris, Delusion and Catastrophic Miscalculation) نوشتهٔ اسکات اندرسون در سال ۲۰۲۵، روایتی تازه و تحلیلی از این انقلاب ارائه می‌دهد. این کتاب که به‌سبک تاریخ‌نگاری روایی نوشته شده، با...

تاریخ شفاهی و کمک به مردم‌سالاری

مروری بر کتاب تاریخ شفاهی در آمریکای لاتین: گشودن آرشیو گفتاری، نوشته‌ی دیوید کری جونیور

مطلب حاضر به معرفی کتاب تاریخ شفاهی در آمریکای لاتین: گشودن آرشیو گفتاری، نوشته‌ی دیوید کری جونیور -از مجموعه تاریخ شفاهی انتشارات راتلج- اختصاص دارد. مشخصات انگلیسی اصل اثر چنین است: David Carey Jr., Oral History in Latin America Unlocking the Spoken Archive, 2017 *** «تاریخ شفاهی در چنین بافت‌هایی، هم وسیله است و هم هدف؛ شیوه‌ای دموکراتیک برای گردآوری و اشاعهٔ اطلاعات به‌منظور تقویت رشد مردم‌سالاری.» دربارهٔ...

تاریخ شفاهی کامیکازه‌ها

مروری بر کتاب «شکوفه‌هایی در باد: میراث انسانی کامیکازه‌ها».

مطلب حاضر معرفی کتاب "شکوفه‌هایی در باد، میراث انسانی کامیکازه‌ها"، نوشته‌ی ام. جی. شفتال است؛ مشخصات انگلیسی اثر چنین است: H.G. Sheftal, Blossoms in the Wind: The Human Legacy of Kamikaze *** "مادری دست‌کم در چهره‌ای که در انظار به خود می‌گرفت، موظف بود شاد و شکرگزار به نظر برسد که امپراتور و کشور چنین راه باشکوهی برای مردن در اختیار پسرش گذاشته‌اند." — هیدئو سوزوکی، خلبان بازماندهٔ کامیکازه دربارهٔ...

مروری بر کتاب «تاریخ شفاهی: چالش‌های گفت‌وگو»

به‌کوشش مارتا کورکوسکا-بودزتان و کریستف زامورسکی

معرفی کتاب «تاریخ شفاهی: چالش‌های گفت‌وگو»؛ مجموعه‌ی مقالات، به ویراستاری مارتا کورکوسکا-بودزتان و کریستف زامورسکی کتاب تاریخ شفاهی: چالش‌های گفت‌وگو مجموعه‌ی مقالاتی است از نویسندگان و مورخان شفاهی گوناگون، و ویراستاری مارتا کورکوسکا-بودزتان و کریستف زامورسکی، که به چالش‌هایی که می‌تواند پیشِ روی یک مورخ شفاهی در مصاحبه قرار داشته باشد می‌کند. این کتاب که جلد دهم...

چهره‌های شاخص تاریخ شفاهی؛ دو: سوتلانا الکسیویچ

«من وقایع‌نگار روح انسانم»

سوتلانا آلکسیویچ (زادهٔ ۱۹۴۸) نویسنده، خبرنگار و تاریخ‌نگار شفاهی بلاروسی است که با خلق آثار چندصدایی به بازنمایی رنج‌ها و شجاعت‌های مردم در دوران شوروی و پس از آن پرداخته است. او که به زبان روسی می‌نویسد، از خلال صدها مصاحبه با شاهدان عینی وقایع تاریخی، روایتی احساسی و انسانی از تاریخ ارائه می‌کند. مجموعهٔ کتاب‌های آلکسیویچ به‌عنوان «بنای یادبودی به رنج و دلیری در روزگار ما»...

مروری بر کتاب «نظریه‌ی تاریخ شفاهی»، نوشته‌ی لین آبرامز

مطلب زیر به معرفی کتاب نظریه‌ی تاریخ شفاهی، نوشته‌ی لین آبرامز اختصاص دارد؛ مشخصات انگلیسی کتاب از این قرار است: Lynn Abrams, Oral History Theory لازم به‌ذکر است ترجمه‌ی فارسی این کتاب به ترجمه‌ی علی فتحلی آشتیانی توسط انتشارات سوره مهر منتشر شده است؛ معرفی حاضر مبتنی بر ویراست دوم اصل انگلیسی کتاب است. **** «منابع شفاهی فقط به ما نمی‌گویند مردم چه کرده‌اند؛ بلکه به ما می‌گویند که می‌خواستند چه...

تاریخ شفاهی نکبت

مروری بر کتاب «تاریخ شفاهی "النکبة" فلسطین»، نوشته‌ی نهلة عبدو

آنچه در پی می‌آید معرفی کتاب تاریخ شفاهی نکبة فلسطین، نوشته‌ی نهلة عبدو است. مشخصات انگلیسی کتاب چنین است: Nahla Abdo, An Oral History of the Palestinian Nakba, 2018 *** «من فلسطینی‌ام و سرزمین دیگری ندارم.» – گفته‌ی یکی از بازماندگان نکبت در این کتاب درباره‌ی نویسنده نهله عَبدو (Nahla Abdo) جامعه‌شناس و پژوهشگر فمینیست عرب است که در دانشگاه کارلتون کانادا به تدریس اشتغال دارد. او از چهره‌های برجسته در...

ان الانسان لفی قصر، حرام است.

مروری بر کتاب طنز در چالش با ممنوعات به‌قلم جلال رفیع

در سال ۱۳۷۰ به قلم جلال رفیع، یادداشتی با عنوان لغَت نامه کدخدا (لِهخدا) در هفته نامه گل آقا به چاپ رسید. این یادداشت خواندنی و طنز آمیز با واکنش تند روزنامه رسالت مواجه شد. گذشت تا در سال ۱۳۷۳ در سالنامه گل آقا با موضوع استفاده طنز آمیز از برخی مضامین آیات و روایات با تکیه بر شواهد متعدد از گفتار و مکتوبات دینی و ادبی، مقاله ای به قلم آقای رفیع نوشته شد که این بار با واکنش تندتر و همراه با استفتائاتی...