پانزدهمین دورۀ همایش تاریخ شفاهی ایران در قم

به گزارش خبرگزاری فارس از قم، پانزدهمین همایش تاریخ شفاهی ایران با موضوع «فرهنگ و دین»، صبح پنجشنبه بیست‌ویکم خرداد ماه، با مشارکت انجمن تاریخ شفاهی ایران، سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران، بنیاد پژوهش‌های اسلامی آستان قدس رضوی و مرکز اسناد انقلاب اسلامی قم، در هتل فدک قم برگزار شد.

 در ابتدای این مراسم، دکتر علی ططری، دبیر انجمن تاریخ شفاهی ایران، با مرور روند برگزاری این همایش، بر اهمیت پیش‌نشست‌های تخصصی آن تأکید کرد و گفت: برگزاری ۶ پیش‌نشست پیش از همایش اصلی، یکی از دستاوردهای مهم پانزدهمین همایش تاریخ شفاهی ایران بود؛ تا جایی که برای نخستین‌بار، «حاشیه همایش از متن آن جلو زد». وی با اشاره به برخی موضوعات مطرح‌شده در این پیش‌نشست‌ها افزود: وضعیت‌سنجی تاریخ شفاهی زنان در قم، از جمله نشست‌هایی بود که به میزبانی جامعه الزهراء (س) برگزار شد و با استقبال خوبی همراه بود. همچنین موضوعاتی چون «فقه و تاریخ شفاهی»، «آرشیوها و کتابخانه‌های دیجیتال در عصر اطلاعات» و «فرضیه‌ها در تاریخ شفاهی» از دیگر محورهای پیش‌نشست‌های این دوره بودند.

در ادامه این مراسم، حجت‌الاسلام‌والمسلمین محمدحسین فروغی، رئیس مرکز اسناد انقلاب اسلامی قم و دبیر اجرایی پانزدهمین همایش تاریخ شفاهی ایران، با تأکید بر ظرفیت‌های روایی شهر قم گفت: در قم اتفاقات فراوانی رخ داده که هنوز ثبت و ضبط نشده‌اند. متأسفانه سازمان‌ها و اداراتی در این شهر وجود دارند که برای کار علمی و دانشگاهی ارزش چندانی قائل نیستند. وی افزود: یکی از دلایلی که طی پنج سال اخیر تاریخ شفاهی در قم شکل بهتری به خود گرفته، حذف نگاه‌های قیم‌مآبانه و شکل‌گیری جریان‌های مستقل در این حوزه است. امروز علاوه بر تاریخ شفاهی روحانیت و تاریخ شفاهی نجف، حوزه‌هایی مانند تاریخ شفاهی هنر، فرش، اجتماع و بازار در قم به‌صورت مستقل در حال پیگیری است و این نشان می‌دهد دلسوزان این عرصه پای کار آمده‌اند.

 فروغی با اشاره به اهمیت تشکیل حلقه تخصصی تاریخ شفاهی زنان در قم اظهار کرد: فعالیت مجموعه‌های خصوصی، حذف خط قرمزهای سلیقه‌ای و جایگزین شدن ارتباط رفاقتی به جای رقابت، از عواملی است که فضای تاریخ شفاهی قم را بهتر کرده است. وی ادامه داد: تنوع موضوعی تاریخ شفاهی در قم بسیار بالاست. در مرکز اسناد انقلاب اسلامی، نزدیک به ۱۸۰۰ ساعت تاریخ شفاهی هنر در قم ضبط شده که بیشتر به موضوعاتی مانند موسیقی، گرافیک، نویسندگی، تئاتر و نقاشی اختصاص دارد. قم، شهر بی‌روایتی است و وقتی با این روایت‌ها مواجه شدیم، تعجب کردیم که چرا تاکنون ثبت و ضبط نشده‌اند.

 در بخش دیگری از همایش، دکتر غلامرضا امیرخانی، رئیس سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران، با اشاره به سابقه شکل‌گیری بخش تاریخ شفاهی در این سازمان گفت: حدود ۳۰ سال از شکل‌گیری بخش تاریخ شفاهی در سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران می‌گذرد و تاکنون بیش از ۷۷۰ مصاحبه انجام شده که حدود ۹۰ مصاحبه از میان آن‌ها منتشر شده است.وی با تأکید بر اهمیت زمان در ثبت تاریخ شفاهی افزود: در تاریخ شفاهی، زمان و فرصت از بین می‌رود و باید پیش از آنکه دیر شود، روایت‌ها ثبت شوند. تاریخ شفاهی مکمل پازل‌هایی از تاریخ معاصر است و می‌تواند بر فهم جریان‌های اجتماعی اثرگذار باشد.

 در ادامه، حجت‌الاسلام‌والمسلمین مصطفی پورمحمدی، رئیس مرکز اسناد انقلاب اسلامی، تاریخ‌نویسی و تاریخ‌گویی را روایت زندگی انسان دانست و گفت: جامعه بی‌تاریخ، جامعه‌ای بی‌حیات، بی‌هویت، بدون پیشینه، چشم‌انداز و مسیر است. این تاریخ است که جهت و مسیر می‌دهد. وی با اشاره به برخی کاستی‌های تاریخ شفاهی اشاره کرد: با وجود این کاستی‌ها، نظر غالب صاحب‌نظران این است که تاریخ شفاهی یکی از نقاط قوت تاریخ‌نگاری امروز است. او با رد این نگاه که تاریخ شفاهی موضوعی حاشیه‌ای و کم‌اهمیت است، گفت: برخی تصور می‌کنند در شرایطی که کشور با مسائل اقتصادی، سیاسی، امنیتی و جنگ روانی مواجه است، پرداختن به تاریخ شفاهی موضوعی فرعی محسوب می‌شود؛ درحالی‌که حقیقت دقیقاً برعکس است. امروز مسئولیت ما ثبت و روایت دقیق حوادث است تا حقیقت رویدادهای تاریخی برای نسل‌های آینده باقی بماند.

 در پایان این بخش از پانزدهمین همایش تاریخ شفاهی ایران، از چند اثر تازه در این حوزه رونمایی شد. کتاب «مجموعه مقالات پانزدهمین همایش تاریخ شفاهی ایران»، «آقای مدیر»؛ تاریخ شفاهی سید عباس اسماعیلی‌طبا، «مشق زندگی»؛ شعر و نویسندگی به روایت حجت‌الاسلام والمسلمین جواد محدثی و «آقای معلم»؛ نمایش و موسیقی به روایت استاد حسین نوروزیان از جمله آثاری بودند که در این مراسم معرفی شدند.

هم‌رسانی

---

مطالب مرتبط