یادداشت
گفتاری از استاد سید مصطفی محقق داماد درباره حاج شیخ عبدالکریم حائری
با طلب رضوان واسعه حقّ متعال برای کلیّه مراجع بزرگ، فقیهان و عالمان خدمتگزار به فقه جعفری بهویژه مرحوم آیتﷲ حاج شیخ عبدالکریم حائری یزدی که موضوع گفتوگوی ماست، مطالبی که در این گفتوگو عرض خواهم کرد دو بخش است که هرکدام منبع خاص خود را دارد؛ یک بخش، وقایع تاریخی است که مستند است به منابع سینهبهسینهای که در خاندان ما یا معاشران و شاگردان حاج شیخ وجود داشته است. در این مورد من...
فتوای آخوند ملا قربانعلی درباره نخستین گرامافون و مدرسه جدید
خاطره ای که در اینجا به نقل از مجله خواندنیها آمده؛ پرسش و پاسخی است که میان مدیر یکی از مدارس جدیده زنجان با مرحوم آیت الله ملاقربانعلی زنجانی (م 1328ق) صورت گرفته است. این گفتگو که منبع آن صرفا همین نوشته و مجله خواندنیها، (به نقل از مجله یغما) است نکته بسیار مهمی را در باره نظر این عالم معروف در باره دو موضوع مدارس جدیده و مهم تر از ان گرامافون منعکس می کند. در این باره که آیا اصل آن قابل تردید هست یا...
به یاد دکتر احمد احمدی، مردی که عمرش را برای فرهنگ و دانش گذاشت
یک سال از درگذشت آقای دکتر احمدی (1312 ـ 19 خرداد 1397) گذشت، مردی که در اخلاق و مدیریت دانش، ممتاز بود. دکتر احمد احمدی در میان هم مسلکان، هم کلاسان، هم لباسان، همکاران، و معاصران خود چهره متفاوتی داشت، تا آن اندازه که می توان او را یک مدل ویژه دانست. همه کسانی که دکتر احمدی را از نزدیک می شناختند، همزمان نسبت به اخلاق انسانی ایشان و نیز فعالیت های آموزشی و پژوهشی در شگفت بودند، و فعالیت های او را...
محمدباقر کمرهای؛ روشناندیشی که ناشناخته ماند
نگاهی به اندیشههای آیتالله محمدباقر کمرهایآیتﷲ مسعودی خمینی از قول امام خمینی نقل کرده است: «در اراک، درس رسائل را خدمت استادی تلمذ میکردم. ولی بعضی روزها به درس نمیرفتم و خود مطالعه میکردم و بدون نیاز به استاد متوجه میشدم که منظور کتاب چیست. آقای میرزا محمدباقر کمرهای هم به قدری استعداد داشت که بدون شرکت در درس و به صورت مطالعه شخصی مطالب کتاب را درک میکرد و حتی از خود استاد هم بهتر میفهمید». محمدباقر خمینی کمرهای از...
روایت موثق از دیدار آیتالله حکیم و امام خمینی
یادداشتی دربارهی سیرهی سیاسی آیتاللهالعظمی سید محسن حکیمپیروزی شکوهمند انقلاب اسلامی بزرگترین واقعهای است که پس از ظهور دین مبین اسلام در ایرانزمین رخ داده، انقلابی که راهبری آن را مرجعی جامعالشرایط و فقیهی بیبدیل عهدهدار بود. امام خمینی رژیم ریشهدار و کهنسال 2500 ساله شاهنشاهی را منقرض و نظام جمهوریت مبتنی بر اسلام را تکوین بخشید و مردسالاری دینی را نهادینه کرد. در این میان، علاوه بر همراهی مردم ایران با حضرت امام، بسیاری از علما و مراجع ایران...
مقایسهی دیدگاه سیاسی امام خمینی و آیتاللهالعظمی سید محسن حکیم
مرجعیت نهادی مرتبط با دین و دنیای مردم است. سیاست و تدبیر امور مملکت یکی از اصلیترین دغدغههای امور دنیوی است. مراجع تقلید حتی اگر ورود مستقیم به سیاست پیدا نمیکردند، نمیتوانستند نسبت به آن بیتفاوت باشند. آیتﷲ سید محسن حکیم از مراجع بزرگ تقلید معاصر نیز با سیاست مواجهه پیدا کرد. وی با امر خطیر سیاست، هم در عراق و هم در ایران مواجه بود. گفته میشود آیتﷲ حکیم دربارهٔ سیاست میفرموده است:...
زندگی آقای صائنی نمونهی زندگی یک حکیم اسلامی بود
گفتاری از دکتر غلامحسین ابراهیمی دینانی دربارهی آیتالله محمداسماعیل صائنی زنجانیبسم ﷲ الرحمن الرحیم الحمدلله رب العالمین و الصلاة علی سید الأنبیاء و المرسلین و علی أهل بیته الطیبین الطاهرین و لعنة ﷲ علی أعدائهم أجمعین. سالها باید که تا صاحبدلی پیدا شود بوسعید اندر خراسان یا اویس اندر قرن سالها باید که تا یک مشت پشم از پشت میش صوفیای را خرقه گردد یا شهیدی را کفن قبل از شروع به سخن، باید در آغاز به شخص خودم و از طرف شخص حضرت آیتﷲ جلیّ، سیدمحمد خامنهای، به جمیع...
"حسرت میبردی که ایکاش میتوانستی مثل او زندگی کنی!"
یادداشتی از محمد مجتهد شبستری دربارهی علامه طباطبایی"از او آموختم «ایمان» را باید با «تفکر و تعقل» سیراب کرد وگرنه سر از خشونت در میآورد من چشم از او چگونه توانم نگاهداشت کاوَل نظر به دیدن او دیدهور شدم سعدی وقتی از من میخواهید درباره آن روح زیبا، عارف فیلسوف و معلم کل، علامه طباطبایی سخنی بنویسم، چگونه میتـوانم این خواسته را نپذیرم و درباره او ننویسم و لذت یاد او را نچشم! من هنوز هم سخت تحت تأثیر شخصیت و رفتار و افاضات او...
مطهری میگفت حاج سیدابوالفضل در تفسیر از علامه طباطبایی بالاتر است
خاطرهای از آیتالله شیخ اسدالله بیات زنجانی دربارهی آیتالله سید ابوالفضل موسوی زنجانی"حاج سید ابوالفضل شاگرد آقا ضیاء عراقی و میرزای نائینی بود. من از ایشان پرسیدم شما نجف را چطور دیدید؟ ایشان گفتند که من مدتی در درس آقا ضیاء شرکت کردم و بعد دیدم دیگر برایم قابل استفاده نیست و برای همین در درس آقای کمپانی و آقای نائینی ممحض شدم. بعد از مدتی آقا ضیاء مرا دید و گفت که آقا سید ابوالفضل، ما را قابل ندیدی که در درس ما شرکت کنی؟ که من به او عرض کردم که من قابلیت استفاده از درس شما را نداشتم.....
محمدتقی شوشتری، بزرگعالمِ رجالیِ معاصر
«در همین حوالی، کوهی از علم و تحقیق و در کنارش انبوهی از کار، در گوشهٔ دورافتاده شوشتر نشسته و نامش را هم کسی نشنیده است». این عبارتی است که دکتر علی شریعتی در وصف محمدتقی شوشتری به کار برده است. مواجهه با علی شریعتی شریعتی سؤالی درباره دعای ندبه طرح کرده بود. او گفته بود در دعای ندبه به این مسئله شده که میپرسد: نمیدانم کدام سرزمین تو را در برگرفته است؟ قرارگاهت کجاست؟ در کوه رضوی یا...
روایتهایی کوتاه از سیرهی خانوادگی علامه طباطبایی
صاحب تفسیر المیزان که بسیاری از علما، بزرگان و مراجع تقلید شاگردی در محضر او افتخار میکردند، چنان زندگی عاشقانهای داشت که شاید کمتر کسی حکایتهای آن را باور کند اما علامه طباطبایی و همسرش در طول زندگی مشترک پرفراز و نشیبشان چنان دلبسته هم بودند که بعد از فوت همسر علامه، گریههای علامه طباطبایی در فراق او بر سر زبانها افتاد. علامه درباره همسرش گفته بود: «این زن مرا به اینجا رساند. او...
اندیشه سیاسی اجتماعی آیتاللهالعظمی شیخ محمداسحاق فیاض
این یادداشت نخستینبار در اسفند ماه 1392 در سایت مباحثات منتشر شده است. انتشار خبر سفر درمانی آیتﷲالعظمی شیخ محمداسحاق فیاض که یکی از مراجع اربعه حوزه علمیه نجف در دو دهه اخیر بوده است، بازتابهایی در رسانهها داشته و دیدارهای وی در شهر لندن به یکی از سوژههای مهم خبری رسانههای علاقهمند به اخبار حوزه و مرجعیت تبدیل شده است. این مرجع ۸۴ ساله افغان در دیداری که با گروهی از شیعیان و علما...
علامه شعرانی، فقیه ذوالفنون
شاید احاطه بر علومِ مختلف، در دنیای معاصر ارج و قربی نداشته باشد. شاید از هر علمی، سخنی دانستن، مورد طعن قرار گیرد. اما بودهاند افرادی که بر علوم مختلفه احاطه داشتهاند و بر دیگران میآموختهاند؛ صاحب اثر بودهاند و تعلیم دانش میکردهاند. زمانی خواجه نصیر الدین طوسی بود که بر علوم مختلفه واقف بود. شیخ بهایی نیز از این مهم بینصیب نبود. در دوران معاصر اما فقیهی متأله زیست میکرد که هم بر دانش...
روایتی از خانهی پلاک بیستوهشت کوچهی ارگ
شیخ حسن نوری همدانی، خانهی پلاک بیستوهشت و انجمن ولی عصر (عج)خیابان اِرَم قم-درست شبیه نام اِرَم - در لغتنامه ذهن من همیشه با هاله ای رازآلود و اسرارآمیز همراه بوده است. ارم نام شهری است که در متون تاریخی و تفسیری، زمان و مکان آن مشخص نیست و حقیقت آن برای همیشه به صورت یک راز باقی مانده است. برخی آن را در دمشق ، گروهی در اسکندریه و برخی جایی میان صنعا و حضرموت دانسته اند. حدس هایی که معلوم نیست تا چه اندازه با واقعیت سازگار باشد. اما خیابان ارم قم که امروز...
ستون نجف و قم؛ بهیاد آیتاللهالعظمی میرزا جواد تبریزی
او پس از یک دوره تحصیل در تبریز به قم رفت و پای درس حضرات آیات عظام حجت و بروجردی حاضر شد. پیشرفت شیخ جواد تبریزی در این دوره به حدی بود که از سوی مرحوم آیتﷲالعظمی بروجردی، از ممتحنان حوزه شد. اما میرزا جواد تبریزی تنها به حوزه قم اکتفا نکرد و در سال ۱۳۳۲ قم را به مقصد نجف ترک کرد. این مسافرت با حمایت مالی حاج یعقوب ایپکچی صورت گرفت. داستان از این قرار بود که روزی در جلسهای با حضور جمعی از طلاب...
مکتب اجتهادی قم و ویژگیهای آن
حوزه علمیه قم در زمان مرجعیت آیتﷲ بروجردی(ره) علماً و عملاً از چنان رقائی برخوردار بود که نگارنده در این مقطع از عمر خویش که موفق به بازدید اکثر مراکز علمی جهان شده بدون هرگونه گزاف و مبالغه میتواند ادعا کند که هیچ کدام آنها از جمیع جهات نمیتواند با حوزه آن زمان قم همتایی داشته باشد. تبیین این حقیقت از حوصله این مقاله بیرون است و نگارش کتابی مستقل را میطلبد. اگر عمری باشد صاحب این قلم بر...
آقای صدر دنیای علم بود
یادداشتی از سید موسی خویی دربارهی شهید سید محمدباقر صدرشهید سید محمدباقر صدر و برادرشان آسید اسماعیل و خواهرشان بنتالهدی در یک خانه زندگی میکردند و آن خانه فاصله خیلی کمی با منزل آیتالله خوئی داشت، در منطقهای که الان دیگر در نجف نیست و وارد طرحهای عمرانی شده است. وقتی اسم شهید محمدباقر صدر میآمد آقای خوئی واقعاً دگرگون میشد. از علاقه و محبتی که به ایشان داشت. و برعکسش هم همین طور بود. در کتابهای مرحوم شهید صدر یک واژه خیلی معروفی دارد...
یادی از عالِم هندوستان
یادداشتی کوتاه دربارهی علامه سید حیدر جوادیتعدد ادیان در هندوستان، سبب نشده که دین اسلام مورد توجه قرار نگیرد. دومین دین رسمی این کشور را اسلام تشکیل میدهد. در نسبنامه برخی عالمان مسلمان نیز نامی از هندوستان دیده میشود. میرزا ابوالحسن جلوه از جمله عارفان و فیلسوفان عهد قاجار است که در گجرات هندوستان زاده شده بود. وی به ایران آمد و درس و مشق فلسفه آموخت و از نامداران این عرصه لقب گرفت. در نسبنامه امام خمینی نیز نام سید احمد موسوی هندی...
ماجرای ترور و استخاره برای رفتن به آمریکا
خاطرهای از آیتالله سید رضی شیرازی"یکی از روزهای تیر ماه 1358 بود، از مسجد، تک و تنها، در هوای گرم، خیلی آرام میآمدم به طرف کوچه سوم، که یک طرفش به کوچه مسجد و یک طرفش به کوچه ابن سینا میخورد. هیچ کس در کوچه نبود. دیدم جوانی حدود 16،17 سال، از پشت سر من میآمد. کوچه را طی کرد تا سر کوچه. نگاهی به دو طرف کوچه کرد و برگشت، تا رسید مقابل من. همینطور نگاهش میکردم، هیچ احتمالی به ذهنم نرسید. حتی نگاه کردم که این بچه کیست که من تا به حال او...
آشتیانی خم شد و دست ذبیحالله صفا را بوسید
خاطراتی از سید جلالالدین آشتیانی از دکتر مهدی محققاین مطلب متن سخنرانی استاد دکتر مهدی محقق در «شب سید جلالالدین آشتیانی» از شبهای بخاراست. دوستی من با مرحوم استاد سید جلال الدین آشتیانی بر می گردد به سال ۱۳۲۳، و آن وقتی بود که من در مدرسه سپه سالار قدیم در خدمت فیلسوف بزرگ ایران، مرحوم آقا میرزا مهدی آشتیانی، درس می خواندم و مرحوم آشتیانی هم در همان درس شرکت می کرد. من و مرحوم آشتیانی شاید کم سن ترین بودیم. آن موقع من دو سه سال از مرحوم...
جدیدترین مطالب
15 دیماه در گذر تاریخ
پربازدیدها
پرونده ویژه
شبکههای اجتماعی
