یادداشت-مرکز اسناد انقلاب اسلامی قم

یادداشت

نقش آیت الله موسس در كادرسازی تشكيلات روحانيت

حاج شیخ رضا استادی در بخشی از خاطراتش، درباره مشی و عملکرد آیت الله حاج شیخ عبدالکریم حائری یزدی می گوید: پيش از ورود و حضور مرحوم آيت‌الله حاج شيخ عبدالكريم حائري يزدي به قم در اين شهر حوزه‌اي نبوده كه محوريت داشته باشد. بلي چند نفر از علماي سرشناس مانند مرحوم آقا شيخ ابوالقاسم قمي، ميرزا محمد ارباب پدر همين آقايان اشراقي‌ها، مرحوم آقا سيد صادق روحاني، آقا ميرزا جواد آقا تبريزي و آقا ميرزا صادق...

ماجرای تلگراف آیت‌الله حائری یزدی به رضاخان چه بود؟

حضرت آیت الله حاج شیخ عبدالکریم حائری یزدی، موسس حوزه علمیه قم، از رجال نامدار معاصر است که تاثیر مجاهدت های ایشان، نه تنها در دوره حیاتشان، بلکه در سال های بعد، از انقلاب اسلامی تا به امروز نیز قابل لمس و مشاهده است. مشی عملی شیخ عبدالکریم حائری در دوره اختناق رضاخان بسیار هوشمندانه و توام با دوراندیشی و آینده نگری بود. حجت الاسلام والمسلمین محمدتقی فلسفی، واعظ شهیر در بخشی از خاطرات خود، با ...

روایتی از تشييع پیکر آیت‌الله حائرى‌یزدی در یادمانده‌های آیت‌الله بدلا

آیت‌الله سیدحسین بدلا در بخشی از خاطراتش، درباره استادش آیت الله العظمی حاج شیخ عبدالکریم حائری یزدی می گوید: حقير تنها مدت كوتاهى توفيق كسب فيض از محضر مرحوم حاج شيخ را داشتم؛ ايشان عالم بزرگوارى بود كه نخست در شهر كوچك اراك، حوزه كوچكى را تأسيس كرده‌اند و پس از آن به تشكيل حوزه گسترده‌ترى به نام حوزه علميه قم، اقدام نموده‌اند. بعد از فوت ايشان، در درس خارج اساتيد ديگر همچون مرحوم آقاى حجت و...

سرگذشت خودنوشت سید علی علامه فانی

ناصرالدین انصاری کتاب شیعه » بهار و تابستان 1390 - شماره 3 : این گفتار زندگینامه خودنوشت علامه فانی(1323‌- 1409‌ قـمری‌)اسـت.او پس از تـحصیل در اصفهان به نجف هجرت کرد و آثار فراوانی نگاشت. مرحوم آیـة اللّه حـاج سید علی علامه فانی اصفهانی،یکی از علمای بزرگ حوزۀ علمیه قم و از مراجع تقلید بود.فقید سعید پس از تحصیل در حوزه‌ فخیم و قویم اصفهان،در 1362 ق به نجف اشرف هجرت گزید و از محضر آیات...

کـشف‌ حجاب بانوان

پس از انقراض سلسله قاجار‌،زمینه‌های‌ سلطنت‌ رضـا خـان فـراهم شد؛ابتدا«قانون استعمال‌ البسه وطنی»را در مردادماه 1303 ابلاغ کرد‌ و اجرای آن را در تمامی ادارات دولتی بر عهده‌ رؤسـای آن ادارات نهاد‌ و محمد علی فروغی(ذکاء‌ الملک‌)را که وزیر مالیه بود،مأمور مشخص‌ کـردن متخلفین و«اخذ جرائم لازمـه»از آنـان نمود.1از آن پس برای شکستن حجاب بانوان تلاش‌ چشمگیری را به کار بست و به قدری در‌ این کار جدی...

زمینه‌های قیام 19 دی 1356 مردم قم

قیام 19 دی 1356 در قم سرآغاز اعتراض‌هایی بود که در بهمن سال ۱۳۵۷ به سرنگونی رژیم پهلوی در ایران انجامید، اما اینکه چرا این قیام شکل گرفت و چگونه به سرنگونی رژیم منجر شد پرسشی است که دکتر موسی حقانی، محقق تاریخ و رئیس پژوهشکده تاریخ معاصر، در سخنرانی پیش رو به آن پاسخ داده است. ایشان نقطه شروع این قیام را به تحولات آبان 1356 بازگردانده و سلسله حوادثی را که در این هشتاد روز رخ داد از عوامل تسریع‌بخش...

به روایت آیت الله محمد یزدی؛ واقعه‌ای که حرکت انقلاب را سرعت بخشید

قیام مردم قم در 19 دی ماه 1356 فصل تازه ای در مبارزه علیه رژیم شاهنشاهی گشود. آیت الله محمد یزدی در بخشی از خاطراتش درباره واقعه 19 دی می گوید: واقعه 19 دى و حركاتى كه در قم به وجود آمد و موجب سرعت بخشيدن به روند پيشرفت انقلاب شد، بعد از مقاله توهين‌آميز يكى از روزنامه‌ها نسبت به مقام مقدس حضرت امام بود. اين مقاله براى مردم سراسر كشور، سنگين و گران بود لذا به دنبال درج آن واكنش‌هايى صورت گرفت. يكى از آن‌ها...

روایت آیت‌الله بدلا از ماجرای کشف حجاب

آیت الله بدلا در بخشی از خاطرات خود که توسط مرکز اسناد انقلاب اسلامی ثبت و ضبط شده است می گوید: یکی از اقدامات ضد دینی رضاخان، کشف حجاب بود. برای این که رضاخان وانمود کند که این اقدام آنقدرها هم مورد تنفر علما نیست، دست به حیله خاصی زد. وی برخی افراد را به لباس روحانیت در آورد و در برخی مجالس که در تأیید کشف حجاب در آن سخن می‌رفت، شرکت داد. در این میان، علمای اصیل و واقعی در این مراسم شرکت نکردند و از...

شهید نواب صفوی در بیدادگاه رژیم پهلوی

در آستانه شهادت حجت الاسلام سید مجتبی نواب صفوی رهبر فدائیان اسلام، تصاویری از دادگاه محاکمه وی توسط رژیم پهلوی منتشر شد.

تبعید علما، روحانیون و بازاری‌های قم پس از قیام 19 دی 1356

پس از قیام 19 دی علما، روحانیت و مردم قم ، رژیم پهلوی اقدام به تبعید افراد فعال و تأثیرگذار در این واقعه کرد. کمیسیون امنیت اجتماعی قم در اولین اقدام تعداد ده نفر از علما، روحانیون و بازاری‌های قم را محکوم به تبعید کرد که در آن میان نام افرادی همچون آیت‌الله نوری همدانی، آیت‌الله مکارم شیرازی، آیت‌الله یزدی، آیت‌الله خزعلی، آیت‌الله گرامی و ... به چشم می‌خورد.

اعلام عزای عمومی توسط آیت‌الله گلپایگانی به دلیل آتش زدن مسجدالاقصی

فاجعه آتش‌سوی مسجدالاقصی توسط رژیم صهیونیستی در سال 1348 خشم و نفرت مسلمانان را برانگیخت و با واکنش شدید مراجع تقلید از جمله امام خمینی و آیت‌الله گلپایگانی مواجه شد. آیت‌الله گلپایگانی که در غیاب امام خمینی در ایران، یگانه صدای مخالف رژیم بود در پی این فاجعه اعلام عزای عمومی کرده و اجتماعی را جهت محکومیت این فاجعه برپا می‌کنند که گزارشات آن در اسناد ساواک آمده است. در اعلامیه آیت‌الله...

جزئیاتی از جلسه تصمیم‌گیری علما درباره قیام 19 دی 1356

حجت‌الاسلام‌والمسلمین سید حسین موسوی تبریزی در وقایع 19 دی 1356 نقش بسزایی ایفا کرد و با از اعضای اصلی برنامه‌ریزی و اجرای تظاهرات مردم بود. سخنرانی وی در منزل آیت‌الله نوری همدانی از وقایع مهم ان روز بود. موسوی تبریزی در خاطرات خود درباره قیام نوزده دی قم می‌گوید: « مقاله توهين‌آميز روزنامه اطلاعات پيش آمد و به واقع رژيم اوج نپختگى را از خود نشان داد؛ چرا كه در اين زمان (سال 56) فضاى قم، يك فضاى...

تعبیر امام خمینی درباره آیت‌الله بروجردی چه بود؟

آیت‌الله العظمی بروجردی از مراجع بزرگ شیعیان جهان در 10 فروردین 1340 دار فانی را وداع گفت. ایشان در دوران حیات خود منشا بسیاری از اتفاقات سیاسی، اجتماعی و فرهنگی شدند که شاید یکی از مهم‌ترین آن، تحول عظیم در حوزه علمیه قم بود. آیت‌الله مسلم ملکوتی که یکی از شاگرادن آیت‌الله بروجردی و امام خمینی بود در کتاب خاطرات خود که توسط مرکز اسناد انقلاب اسلامی منتشر شده است درباره منش و روش علمی - سیاسی...

روایتی از توجه آیت‌الله بروجردی به شهید نواب صفوی

یت‌الله علی احمدی میانجی، از اعضای جامعه مدرسین حوزه علمیه قم و نماینده مجلس خبرگان رهبری، در 21 شهریورماه 1379 دار فانی را وداع گفت. وی در دوران حیاتش، در مرکز اسناد انقلاب اسلامی به روایت خاطرات خود پرداخت. آنچه در ادامه می‌خوانید بخشی از خاطرات آیت‌الله احمدی میانجی در رابطه با اختناق دوران رضاخان، اقدامات آیت‌الله بروجردی و حمایت‌های ایشان از جمعیت فدائیان اسلام و شهید نواب صفوی است. ...

فعالیت‌های امام خمینی در جهت تبلیغ مرجعیت آیت‌الله بروجردی

رحلت آیت‌الله الظعمی بروجردی در سال 1340 می‌رفت تا ضربه بزرگی به کیان حوزه علمیه قم بزند. علاوه‌ بر این شاید تحرکات برخی برای کسب عنوان مرجعیت موجبات اختلاف را برمی‌انگیخت. اما آنچه از روایات تاریخی برمی‌آید رفتار قابل تأمل امام خمینی پس از رحلت زعیم حوزه علمیه قم است که بخشی از آن در ذیل آمده است. فعالیت‌های تبلیغی امام خمینی برای آیت‌الله بروجردی آیت‌الله محمدعلی گرامی در بخشی از خاطرات...

روایتی از سیره اخلاقی و منش سیاسی موسس حوزه علمیه قم

موسس حوزه علمیه قم مرحوم آیت‌الله حاج شیخ عبدالکریم حائری‌یزدی نقش بی‌بدیلی در تربیت نسل عظیمی از نیروهای دینی و مذهبی و ساماندهی تشکیلات روحانیت داشت. این مهم بدون در نظر گرفتن شرایط زمان و مکان جامعه آن روز محقق نمی‌شد. در همین رابطه آیت‌الله محمدعلی گرامی در بخشی از کتاب خاطرات خود که توسط مرکز اسناد انقلاب اسلامی منتشر شده است به تبیین سیره اخلاقی و منش سیاسی موسس حوزه علمیه قم می‌پردازد....

وحدت اسلامی و مرحوم آیت‌الله حائری یزدی

مقاله ای کوتاه در مجله همایون ( سال اول بهمن 1313) به قلم مرحوم آیت الله حاج سید مصطفی خوانساری در باره وحدت اسلامی چاپ شده است که گرچه کوتاه است اما دست کم از دو جهت اهمیت دارد. نخست از این زاویه که وی یکی از شاگردان و نزدیکان آیت الله حائری بوده و محتوای مقاله خود را به نظر حضرت آیت الله حاج شیخ عبدالکریم حائری – اعلی الله مقامه – رسانده و ایشان آن را تأیید کرده است. دوم آن که این نوشته به دلیل آن که...

حیات سیاسی حوزه علمیه قم تا دوره زعامت آیت‌الله حائری یزدی

تاریخچه تشکیل حوزه علمیه در شهر قم به قرون اولیه اسلامی بر می‌گردد. چرا که در نیمه دوّم قرن اوّل هجری، زمینه برای پی‌ریزی حوزه علمیه در قم به وجود آمد و برخی ائمه معصومین از تشکیل چنین حوزه‌ای خبر می‌دادند. در سال‌های بعد زمینه برای تشکیل و تکامل حوزه علمیه بیشتر فراهم شد. در زمان قیام ابومسلم خراسانی، قم پایگاه شیعه امامیه شد و برای نخستین بار مکتب امامیه، توسط اعراب اشعری در قم افتتاح گردید و...

رسانه های انقلابی حوزه علیمه قم در دوران مبارزه با رژیم پهلوی

طلاب جوان حوزه علمیه قم که طی دهه ۳۰ با مسائل فرهنگی جدید آشنا شده و در تحولات مذهبی - سیاسی سال‌های ۱۳۳۶ به بعد رشد کرده بودند، با شروع نهضت امام خمینی، دست به نگارش اعلامیه‌ها و بیانیه‌ها زده و به تدریج راه و رسم نگارش مقالات کوتاه و بلند سیاسی را فرا گرفتند. آن‌ها که عمدتا از شاگردان جوان درس امام خمینی بودند در حوالی سال‌های ۱۳۴۴ - ۱۳۴۱ فعالیت سیاسی چشمگیری داشتند. بخشی از نمود این...

حمله عمال رژیم پهلوی به مدرسه فیضیه در قم دوم فروردین 1342

بعداز ظهر دوم فروردین مجلس سوگواری مدرسه فیضیه از سوی آیت الله گلپایگانی برگزار شد. عده زیادی از قشرهای مختلف در مجلس مزبور حاضر شدند. اطراف مدرسه و میدان آستانه از ماموران انتظامی موج می زد و مدرسه در محاصره آنان قرار داشت. صبح روز دوم فروردین ماشین های شرکت واحد، یکی پس از دیگری وارد قم شد و سرنشینان خود را پیاده کرد. کسی نمی دانست که سرنشینان آن چه کسانی هستند و روی چه غرض و انگیزه ای راهی قم شده...

...