یادداشت-مرکز اسناد انقلاب اسلامی قم

یادداشت

بانی قیام مردم تبریز در 29 بهمن 1356

شيوه هاي مديريت شهيد آيت الله قاضي در گفتگو با حجت الاسلام و المسلمين عبدالحميد باقري بنابي درآمد شنيدن شيو ه هاي مديريتي و نقش شهيد قاضي در مبارزات و رهبري مردم تبريز و بيان دقيق اوضاع و شرايط آن برهه، از زبان کسي که خود در تمامي عرصه ها حضور فعال داشته و با هوشياري مسائل گوناگون را رصد کرده است، بسيار مغتنم است. اين گفتگو مشحون از ده ها نکته ناشنيده و روشنگر درباره وضعيت ويژه آذربايجان در آن مقطع...

قيام مردم تبريز در چهلم فاجعه قم در سال 1356

نویسندگان: ‌رحیم‌ نیكبخت‌ - صمد اسمعیل‌زاده‌ قیام‌ عمومی‌ مردم‌ تبریز در 29 بهمن‌ ماه‌ سال‌ 56، بزرگترین‌ حضور توده‌ای‌ و یكپارچه‌ مردم‌ در سیر تكوین‌ انقلاب‌ اسلامی‌ تا به‌ آن‌ روز بود و شوك‌ سیاسی‌ بزرگی‌ به‌ رژیم‌ پهلوی‌ وارد كرد. تبریز كه‌ به‌ محوریت‌ شاگرد برجسته‌ امام‌ خمینی، یعنی‌ آیت‌الله‌ سیدمحمدعلی‌ قاضی‌ طباطبایی‌ به‌ جوش‌وخروش‌ آمده‌ بود، واقعه‌ای‌ در نمودار...

زندگینامۀ خودگفته حضرت آیت‌الله صافی گلپایگانی

به کوشش رضا مختاری مکتوب حاضر، زندگی‌نامه خودگفتۀ مرجع عالیقدر حضرت آیت‌الله حاج‌شیخ لطف‌الله صافی گلپایگانی است که به مناسبت، در دیدارهای گوناگون ایشان با اقشار مختلف طیّ سال‌های متمادی بیان کرده‌اند. این بیانات در کتاب دیدارها و رهنمودها: سخنان مرجع عالیقدر در دیدار طبقات مختلف مردم (چاپ اول، قم، 1438/1395ش) در 432 صفحه متنشر شده است. ما مطالب مربوط به زندگی‌نامۀ ایشان را از این کتاب...

برنامه‌های جامعه مدرسین حوزه قم در روز ورود امام به ایران

بازگشت تاریخی امام خمینی به کشور در 12 بهمن 1357، یک روز بخصوص برای همه اقشار جامعه بود. در این میان، گروه های مختلف ازجمله جامعه مدرسين حوزه علمیه قم نیز برنامه هایی برای استقبال از امام داشتند. آیت‌الله مسلم ملکوتی به یاد می آورد: «وقتى حضرت امام تصميم گرفتند از پاريس به ايران تشريف بياورند، ما به عنوان اعضاى جامعه مدرسين در قبال اين سفر تاريخى، جلسات متعددى در قم داشتيم و در هر چه باشكوه‌تر شدن...

روایت آیت‌الله صافی از مخالفت آیت‌الله بروجردی با نائب‌السلطنه شدن اشرف

صبح دیروز (۱۲ بهمن ۱۴۰۰) آیت‌الله صافی گلپایگانی درگذشت. ایشان که جزو نفرات اصلی بیت مرحوم آیت‌الله گلپایگانی به شمار می‌رفتند، در سخنرانی خود در کنگره بزرگداشت آیت‌الله گلپایگانی(فقیه آگاه) در سال ۹۱ به ذکر خاطره‌ای از ایشان درباره مخالفت با نائب‌السلطنه شدن اشرف پهلوی پرداخت: «در موضوع مجلس موسسان، محمدرضا و خواهرش می‌خواستند قانون را تغییر بدهند و در مقام این بودند که آن زن( را ولیعهد قرار...

آیت‌الله حائری یزدی به‌خاطر اعمال رضاخان دق کرد

بهمن ماه سال ۱۳۱۵ شیخ عبدالکریم حائری یزدی، موسس حوزه علمیه قم رحلت کردند. چهار سال پس از پیروزی انقلاب اسلامی آیت‌الله مرعشی نجفی در مصاحبه‌ای با نشریه پیام انقلاب، به بررسی زندگی و زمانه شیخ عبدالکریم حائری یزدی پرداختند. آنچه در ادامه می‌خوانید مصاحبه آیت‌الله مرعشی نجفی است که برای اولین بار بازنشر می‌شود. سوال: بسم الله الرحمن الرحیم، حضرت آیت‌الله لطفاً اول راجع به محل تولد حاج...

رسالت حوزه‌های علمیه از منظر آیت‌الله صافی گلپایگانی

این یادداشت تاریخی پس از پیروزی انقلاب اسلامی در کتابی با عنوان "سیر حوزه‌های علمی شیعه" توسط دفتر انتشارات اسلامی منتشر شد. در مقدمه این کتاب آمده است: «این نوشتار، در دوران قبل از انقلاب طی نامه‌ای که به محضر معظم‌له ارسال گردیده، به صورت پرسش و پاسخ درآمده و حاوی نکات تاریخی و بسیار سودمند است.»

آیت‌الله صافی: کفر شاه صد مرتبه ثابت شده است

صبح امروز، دوازدهم بهمن ماه ۱۴۰۰، روح آیت‌الله العظمی صافی گلپایگانی در سن 103 سالگی به ملکوت اعلی پیوست. ایشان داماد مرحوم آیت‌الله العظمی محمدرضا گلپایگانی بودند و از مراجع تقلید شیعیان به شمار می‌رفت. آیت‌الله صافی به همراه برادر خود، مرحوم آیت‌الله علی صافی گلپایگانی، جزو هیئت استفتائات و حلقه نزدیک به آیت‌الله گلپایگانی و محل مشورت ایشان در امور مختلف به حساب می‌آمدند. سند زیر مربوط به...

تلگراف آیت‌الله حائری به رضا خان درباره مسئله فلسطین

در سال 1933 (1312) استعمار انگلیس با حمایت از صهیونیست‌ها و سرکوب مسلمانان، زمین‌های فلسطینیان را از دست آنان خارج و به یهودیان مهاجر واگذار می‌کرد. در حقیقت انگلستان با غصب زمین‌های فلسطینیان و ساکنان اصلی آن، در فراهم آوردن مهاجرت یهودیان نقش اصلی را ایفا کرد. سکوت دولت ایران در این قضیه با واکنش علماء و مراجع روبرو شد به طوری که آیت‌الله شیخ عبدالکریم حایری و به تبع وی سایر روحانیون ایران برای...

اعلاميه اساتيد و فضلای حوزه علميه‌ قم‌ درباره خلع‌ شاه‌ از سلطنت‌

در آذرماه 1357 و پس از تظاهرات ملت ایران در تاسوعا و عاشروای حسینی اساتید و فضلای حوزه علمیه قم در حرکتی بی‌سابقه‌ طی اعلامیه‌ای خلع شاه از مقام سلطنت را اعلام کردند. متن این اعلامیه که به امضای علمای اغلب شهرهای کشور رسیده بود بدین شرح است: بيش‌ از يك‌ سال‌ است‌ كه‌ ملت‌ مسلمان‌ ايران‌، به‌ پا خاسته‌ و مخالفت‌ خود را با شاه‌ صريحاً اعلام‌ داشته‌ است‌. و اين‌ اظهار مخالفت‌ به‌ صورت‌...

تحصن علما در دانشگاه تهران در بهمن ماه 1357

نگرانی موسس حوزه قم از سلطه انگلیس در ایران؛ روزی که شیخ گریست!

محسن صدرالاشراف از سیاستمداران کهنه کار عصر پهلوی‌ها که سابقه نخست وزیری در دوران محمدرضا شاه را نیز داشت، در بخشی از خاطرات خود، به دیداری که با شیخ عبدالکریم حائری یزدی موسس حوزه علمیه قم داشته کرده و می‌نویسد: در سال 1307 عموی من حاج سید احمد امام جمعه در محلات فوت شد و من در اوائل سال 1307 برای دلجویی اعقاب او در ایام تعطیل عید نوروز به محلات رفته برگشتم و در مراجعت از محلات در قم به دیدن حاج...

گذری بر حیات پربرکت آیت‌الله عبدالکریم حائری یزدی

نویسنده : مريم ايوبی شیخ عبدالکریم حائری موسس حوزه‌ی علمیه‌ی قم در سال 1276ق مصادف با 1239(ه.ش) در روستای مهرجرد میبد، واقع در 60 کیلومتری یزد به دنیا آمد.[1] پدر ایشان مردی پارسا بود که هر چند از تحصیل علم بی‌نصیب مانده بود؛ اما از زهد و تقوی بهره داشت. دوران کودکی عبدالکریم در دامان پرمهر مادری مهربان سپری گشت و مانند اکثر کودکان آن زمان در محیطی به دور از آموزش‌های علمی روزهای کودکی را سپری می‌کرد؛...

شمه ای از احوال حضرت آیت الله حائری یزدی

هفده ذی القعده 1355ه. ق (بهمن 1315ه. ق) سالروز وفات بزرگ عالم شیعه، مؤسس حوزه ی علمیه ی قم، مرحوم حضرت آیت الله حاج عبدالکریم حائری یزدی - اعلی الله مقامه الشریف - است. شاید معروف ترین و جاودانه ترین اثر زندگانی سراپا برکت و لطف ایشان، همان تأسیس حوزه ی علمیه ی قم باشد که زمینه ساز خیرات و آثار معنوی فراوان در حوزه ی تحصیل و تدریس علوم دینی شد. اما جست و جو در زندگانی آن بزرگ مرد، مسلّما مارا با جزئیات دقیق و...

اندیشۀ سیاسی شیخ عبدالکریم حائری یزدی

آیت الله شیخ عبدالکریم حائری یزدی از شخصیت های تأثیرگذار در حفظ و پویایی اسلام شیعی است؛ لذا مطالعۀ رفتار و آرای فقهی و سیاسی آن بزرگوار و هم چنین نحوۀ مواجهۀ علمی و عملی ایشان در امر سیاست و حکومت داری مورد توجه پژوهش گران اندیشۀ سیاسی اسلام بوده است. مسألۀ اصلی تحقیق حاضر، کشف اندیشۀ فقهی سیاسی آیت الله شیخ عبدالکریم حائری یزدی است. این مسأله همواره محل بحث بوده که «رویکرد ایشان به حکومت اسلامی...

دین‎ ستیزی پهلوی و گفتمان دینی حوزه علمیه قم

آغاز جنگ جهانی اول، پایانی بر سلطنت قاجار و بستری برای شكل‎گیری «پهلویسم» بود. عناصر و مؤلفه‌های اساسی گفتمان پهلویستی عبارت بودند از: شوونیسم (ناسیونالیسم افراطی ایران)؛ شبه مدرنیسم (غرابگرایی) و یا به تعبیر دیگر مدرنیسم كاذب؛ سكولاریزم. با استقرار رضاخان بر مسند حكومت، پروژه كلاسیك تجدد ایرانی شكل گرفت و دولت مطلقة شبه مدرن تكوین یافت. دولت مطلقه‌ای كه مهم‎ترین كار‌كردش فرایند...

مروری بر اندیشه‌های اصولی، فقهی و سیاسی آیت‌الله حائری یزدی

گفتگو از: مهدی یزدی، مهدی علمی دانشور سيد مصطفي‌ محقق‌ داماد (احمد آبادي‌)، فرزند آيت‌ اللّه‌ سيد محمد محقّق داماد، در 1324 شمسي‌ در شهر قم‌ به‌ دنيا آمد، وي‌ علوم‌ ديني‌ را نزد استادان‌ بزرگ‌ حوزة‌ علمية‌ قم‌ فرا گرفت. فوق لیسانس فلسفه اسلامی و حقوق را از دانشگاه تهران و دکترای حقوق را دریافت کرد و در حال حاضر حیات علمی و فرهنگی خود را به عنوان استاد و رئیس گروه حقوق دانشگاه تهران و عضو هیئت...

اشعار امام خمینی در تجلیل از آیت الله موسس

امــام خمینــی بــه مناســبتهای گوناگــون ازاســتادش، آیت اللــه حائــری یــاد و تجلیــل کــرده اســت؛ از جملــه در کتــاب شــرح چهــل حدیــث شــدت علاقــه و احتــرام حضــرت امــام نســبت بــه اسـتادش در اشـعار دوران جوانیـش نمایان اسـت. نمونه ای از این اشعار بدین شرح است: عالم شود از مقدمش، خالی ز جهل، از علم پُر‏ ‏چون شهر قم از مقدمِ شیخ اجل میر مهین‏ ‏‏اَبر عطا، فیض...

اهمیت تاسیس حوزه علمیه قم در نظر رهبر انقلاب

تشکیل حوزه علمیه قم در تاریخ معاصر ایران رویدادی مهم و اثرگذار تلقی می شود؛ بطوری که این رویداد پیش زمینه های پیروزی انقلاب اسلامی محسوب می گردد. آیت الله خامنه ای، رهبر معظم انقلاب اسلامی در 19 دی‌ماه 1369 همزمان با سالروز قیام تاریخی نوزده دی، دیدار با مردم قم با به نقش آیت‌الله حاج شیخ عبدالکریم حائری در تأسیس حوزه علمیه قم، به تأثیر اساسی این حوزه در تشکیل نظامی اسلامی پرداخته و...

تعبیر عجیب آيت‌الله شيخ محمدعلى اراكى درباره امام خمینی

آيت‌الله شيخ محمدعلى اراكى در سال 1312 ق. در اراك متولد شد و تا 1340 ق. در آن شهر از محضراساتيد بزرگوارى مانند مرحوم سلطان‌العلما كسب دانش نمود تا اينكه در سال 1340 ق. به هنگام عزيمت آيت‌آلله شيخ عبدالكريم حائرى به قم مهاجرت نمود و ملازم و همراه ايشان بودند از محضر اساتيد و بزرگان درحوزه قم از جمله مرحوم آيت‌الله حاج شيخ عبدالكريم حائرى و مرحوم آيت‌الله سيدمحمدتقى خوانساری بهره‌مند گرديد. ايشان در طول...

...