یادداشت-مرکز اسناد انقلاب اسلامی قم

یادداشت

گزارشی از حمله رژیم پهلوی به مدرسه فیضیه در روز شهادت امام صادق(ع)

حمله مأموران رژیم ستم‌شاهی به مدرسه فیضیه در سالروز شهادت امام صادق(ع) در سال ۱۳۴۲ هرچند تصویر تلخی بر خاطره انقلاب باقی گذاشت، اما سرمنشاء بسیاری از رخدادهای سیاسی شد. از این رو در سالگرد این واقعه فجیع به بررسی زمینه‌های بروز آن و خاطرات باقیمانده و تأثیر این واقعه بر قیام خمینی کبیر می‌پردازیم.

رسالت اجتماعی و خدمات عمومی مرجعیت

به درخواست مرحوم بروجردی بود که روند فقرزدایی از شهر به انجام رسید و برخی کارخانه‌ها از جمله کارخانه بافندگی ایجاد شد. تلاش آیت‌ﷲ بروجردی در راستای فقرزدایی به گونه‌ای بوده که باغ ارثی خود را در حدود چهار هزار تومان فروخت و نان و گندم برای فقرا خرید

استخاره‌ای که منجر به احیای حوزه علمیه قم شد

آيت‌الله كريمی جهرمی در این زمینه نقل می‌کند: آمدن مرحوم آيت‌الله شيخ عبدالكريم حايری(ره) مؤسس حوزه قم و قصد اقامت در این شهر، بر اثر يك استخاره‌ای بود كه در كنار حرم حضرت فاطمه معصومه عليهاالسلام و با توسّل به آن حضرت انجام شد؛ در نتيجه آن توسّل، آيه‌ای آمده كه ايشان را موظّف به ماندن و جمع كردن علما و فضلا نموده و هدايت بی‌دغدغه‌ای در آن جريان در پرتو حضرت معصومه عليهاالسلام شامل حال ايشان شده...

حجت الاسلام احمدی: آیت‌الله‌العظمی بروجردی بر خلاف شایعات، مخالف تاسیس مجلس موسسان و افزایش اختیارات شاه بود

گفت‌وگو با حجت‌الاسلام‌والمسلمین سید محمدرضا احمدی بروجردی درباره جایگاه و عملکرد مرحوم آیت‌الله‌العظمی بروجردی: با حجت‌الاسلام‌و‌المسلمین سید محمدرضا احمدی بروجردی، نوه ۴۸ ساله مرحوم آیت‌ﷲ‌العظمی بروجردی که دانش‌آموخته رشته حقوق قضایی در دانشگاه تهران نیز هست، درباره نقش علمی و تأثیرات اجتماعی آن مرجع نامدار حوزه علمیه قم به گفت‌وگو نشستیم. وی که فرزند مرحوم حجت‌الاسلام‌والمسلمی...

سه دیدگاه درباره چرایی تاسیس حوزه علمیه قم

فروردین 1301، رخدادی مهم، سیر تاریخ ایران را دگرگون کرد. آیت‌الله حاج شیخ عبدالکریم حائری با تاسیس حوزه علمیه قم، مسیری را ایجاد کرد که یکی از ثمرات آن، پیروزی انقلاب اسلامی بود. ایشان با برگزاری دروس خارج فقه و نیز با اعمال تدابیری ویژه در سامان دادن به امور حوزه، زمینه‌های مرکزیت یافتن آن […]

گزارشی از نقش مراجع ثلاث در حفظ میراث شیخ عبدالکریم حائری

دست کم هشت سال پیش از آن که شیخ عبدالکریم حائری در 1300ش حوزه علمیه قم را تأسیس کند، انتقال مرجعیت شیعه از عراق به ایران و تأسیس حوزه علمی منسجمی در قم یا مشهد را کسانی چون شیخ اسداللّه ممقانی در ایران مطرح کرده بودند. آنچه در پی می آید، گزیده ای از بخش […]

شیخ عبدالکریم حائری: حوزه باید زیر نظر یک نفر اداره شود

به مناسبت صدمین سال تأسیس حوزه‌ علمیه‌ قم توسط آیت‌ﷲ حاج شیخ عبدالکریم حائری یزدی. مروری اجمالی داریم بر چگونگی تأسیس و اداره‌ حوزه‌ علمیه‌ قم و برخی از عناصر مهم مدیریت سیاسی و اجتماعی این عالم بزرگ. ورود حاج شیخ عبدالکریم به قم و تأسیس حوزه‌ی علمیه‌ در احوالات مؤسس حوزه گفته‌اند: «هر طلبه‌ی […]

مسئله شفافیت مالی در حوزه و بیوت مراجع

کتاب «نظام اقتصادی سازمان روحانیت» توسط موسسه مطالعاتی صراط مبین و با قلم حجت‌الاسلام وحید نجفی چاپ و منتشر شد است. در بخشی از معرفی کتاب آمده است: «وقتی ما سازمان روحانیت داریم، سازمان یک بخش مالی، یک بخش تعلیم و تربیت، یک بخش تبلیغ و… دارد. این بخش مالی سازمان روحانیت نیروی محرکه باقی اجزاست. یعنی ما با این بخش مالی باید تعلیم و تربیت، تبلیغ و همه بخش‌ها را راه بیاندازیم، باید نگاه نظام‌مند به...

تأسیس حوزه قم به انسجام اجتماعی در ایران کمک کرد

مهم‌ترین کار حاج شیخ عبدالکریم در این مقطع این بود که توانست انسجام درونی روحانیت را حفظ کند و آنها را در قم گرد هم آورد. در فضای کودتایی آغاز سده چهاردهم شمسی، روحانیت با ابتکار حاج شیخ عبدالکریم توانست منسجم شود و به تدریج، هدایت فکری جامعه را به دست بگیرد.

آیت‌الله سیدرضی شیرازی: مطهری فیلسوفی اهل تعبد و نگران دیانت جامعه بود

بخشی از خاطرات مرحوم سیدرضی شیرازی:… یادم هست سه چهار سال قبل از مهاجرت آقای خمینی به نجف، در سفری به عتبات، خدمت ایشان هم رفتم. در این دیدار از افت سطح علمی حوزه‌ها نزد ایشان گلایه کردم و گفتم: «الآن تدریس در حوزه‌ها کیفیت سابق را ندارد.» ایشان بلافاصله به من گفتند: «شما خودت […]

آیت‌الله سیدرضی شیرازی: مطهری فیلسوفی اهل تعبد و نگران دیانت جامعه بود

بخشی از خاطرات مرحوم سیدرضی شیرازی:... یادم هست سه چهار سال قبل از مهاجرت آقای خمینی به نجف، در سفری به عتبات، خدمت ایشان هم رفتم. در این دیدار از افت سطح علمی حوزه‌ها نزد ایشان گلایه کردم و گفتم: «الآن تدریس در حوزه‌ها کیفیت سابق را ندارد.» ایشان بلافاصله به من گفتند: «شما خودت به قم برو و حرکتی را شروع و درسهایی را پایه‌گذاری کن، بلکه وضع بهتر شود.» عذر خواستم، چون در تهران اشتغالات زیادی داشتم، هم...

ناگفته هایی از روابط سید احمد زنجانی با مراجع ثلاث قم، امام خمینی و نواب صفوی

به بهانه سالگرد درگذشت ‌آیت‌الله حاج سید احمد زنجانی والد مکرم ‌آیت‌الله سیدموسی شبیری زنجانی و از دوستان شفیق امام خمینی(ره) در محیطی صمیمی و بدون تکلف میهمان ‌آیت‌الله شبیری زنجانی بودیم. معظم له با روی گشاده و حافظه ای بسیار قوی و با ظرافت ما را میهمان خاطرات خود از مرحوم پدرشان و همچنین […]

شیخ عبدالکریم حائری و مسئله مبارزه با اسرائیل

در کارنامه سیاسی آیت‌ﷲ شیخ عبدالکریم حائری یزدی، مؤسس حوزه علمیه قم، نقاط درخشانی وجود دارد که با بررسی دقیق آنها، علاوه بر شناخت بیشتر بینش والا و صحیح وی در رخدادهای مهم، تأثیرات شگرف تصمیمات آیت‌ﷲ حائری نمایان می‌شود. یکی از این مسائل، واکنش آیت‌ﷲ حائری یزدی به تصمیم دولت انگلیس در الحاق کشور فلسطین به مستعمرات خود و اعطای این سرزمین به یهودیان و دولت صهیونیست است. در بحبوحه جنگ جهانی اول،...

آیت الله العظمی خویی: مردم به جمهوری اسلامی رای بدهند

آیت الله العظمی خویی، بعد از پیروزی انقلاب اسلامی، طی مکتوبی، نظر خود را درمورد تشکیل نظام جمهوری اسلامی اعلام کردند. این دستنوشته به مناسبت روز جمهوری اسلامی منتشر می شود.

تدبیر آیت‌الله العظمی بروجردی الزامی کردن درس تعلیمات دینی در دروس ابتدایی

برگرفته از کتاب خاطرات و مبارزات حجت الاسلام فلسفی نوشته علی دوانی منتشره از سوی مرکز اسناد انقلاب اسلامی در سال 1376 در اواخر سال ۱۳۲۵ شمسی مرحوم آیت‌الله بروجردی به من پیام دادند که شاه را ملاقات کنم و بگویم همان طور که در روزنامه‌ها نوشته اند، چون زمینه اجرای لایحه اجباری کردن تعلیمات […]

ابلاغ پیام‌های آیت‌الله العظمی بروجردی به محمدرضا پهلوی

برگرفته از کتاب خاطرات و مبارزات حجت الاسلام فلسفی نوشته علی دوانی منتشره از سوی مرکز اسناد انقلاب اسلامی در سال 1376 مرحوم آیت‌الله بروجردی در سال ۱۳۲۳ شمسی (۱۳ آذرماه) برای عمل جراحی از بروجرد به تهران آمدند و در بیمارستان فیروزآبادی شهر ری بستری شدند و تحت عمل جراحی قرار گرفتند. بعد از […]

تأسیس مدارس دینی و احداث مساجد از سوی آیت‌الله بروجردی

برگرفته از کتاب خاطرات و مبارزات حجت‌الاسلام فلسفی نوشته علی دوانی منتشره از سوی مرکز اسناد انقلاب اسلامی در سال 1376 حمایت از حوزه‌های علمیه موجود و همچنین تأسیس مدرسه دینی در شهرهایی که فاقد حوزه بودند، مورد علاقه و توجه آیت‌الله بروجردی بود. یکی از آن موارد، ایجاد مدرسه دینی در شهر کرمانشاه بود […]

وفات آیت‌الله العظمی بروجردی در خاطرات مرحوم حجت‌الاسلام فلسفی

برگرفته از کتاب خاطرات و مبارزات حجت‌الاسلام فلسفی نوشته علی دوانی منتشره از سوی مرکز اسناد انقلاب اسلامی در سال 1376 در ایام بیماری مرحوم آیت‌الله بروجردی که منجر به وفات ایشان شد، من از تهران به قم آمدم و کسالت ایشان را دیدم، لذا لازم بود در قم بمانم و با پزشکان معالج در کنار ایشان باشم. ایشان در طول مدت اقامتشان در قم وقتی کسالت پیدا می‌کردند، از بیتشان به من تلفن می‌شد و من دو سه نفر از اطبا را...

خاطراتی از آیت‌الله العظمی بروجردی به نقل از مرحوم حجت‌الاسلام فلسفی

برگرفته از کتاب خاطرات و مبارزات حجت‌الاسلام فلسفی نوشته علی دوانی منتشره از سوی مرکز اسناد انقلاب اسلامی در سال 1376 مرجعیت آیت‌الله بروجردی مرحوم آیت‌الله بروجردی در بازسازی حوزه تضعیف شده قم و تربیت علما و مجتهدین و پیشبرد معارف اسلامی در سراسر ایران و جهان، تأثیری چشمگیر داشت. شاید امروز خیلی از جهات آن را به خاطر نداشته باشم، ولی این را می‌دانم که اصل آمدن آن مرد بزرگ روحانی و معنوی به قم،...

توصیه‌های آیت‌الله العظمی بروجردی در نحوه اداره جلسات موعظه در خاطرات مرحوم حجت‌الاسلام فلسفی

برگرفته از کتاب خاطرات و مبارزات حجت الاسلام فلسفی نوشته علی دوانی منتشره از سوی مرکز اسناد انقلاب اسلامی در سال 1376 در همان سالهای اول ورود آیت‌الله العظمی بروجردی به قم، پس از آنکه قرار شد من پیام‌های ایشان را به مقامات دولتی برسانم، آن مرحوم مرا دعوت کردند که روزهای دهه آخر ماه صفر در منزل ایشان منبر بروم. آقای ابوالفضل تولیت، متولی آستانه مقدسه حضرت معصومه(س) نیز پس از اطلاع از این موضوع، دعوت...

...